نقشه‌ ذهنی یک سخنرانی

سخنرانی با به‌کارگیری دو نیمکره‌ی مغز
برای درک مفهوم ارتباط میان مغزها لازم است مطلب مربوط به « دو نیمکره‌ی مغز» (فصل ۱) را به خاطر آورید. نیمکره‌ی راست مغز در زمینه پردازش اطلاعات مربوط به ریتم، درک فضایی، مدیریت ذهنی تمام بخش‌ها، خیال‌پردازی، رنگ و بُعد فعالیت دارد، در حالی که نیمکره‌ی چپ در زمینه‌ی مهارت‌های ذهنی متفاوتی مانند واژه‌ها، منطق، عدد، توالی، حرکت خطی، تحلیل کردن و فهرست‌بندی فعال است که به همان اندازه مهم هستند.
اساس یک سخنرانی ماهرانه گذشته از آنکه بر مطالب سازمان یافته، روشنگر، حقیقی و متوالی آن متکی است، باید به پیرایه‌های دیگری نظیر استفاده از زبان بدن، ایجاد تنوع در سرعت قدم‌زدن و بسیاری جنبه‌های تصویری زنده‌ی دیگر نیز آراسته باشد تا به اندازه کافی جالب و قاطعانه به نظر برسد، زیرا مخاطبان به این جنبه‌ها نیز درست به اندازه واژه‌های بیان شده توجه می‌کنند؛ باید از میلیاردها واکنشی که در میان سلول‌های هر یک از دو نیمکره‌ی مغزتان درمی‌گیرد، بهره ببرید.
بنابراین اگر می‌خواهید سخنرانی شما جالب و به یادماندنی باشد باید از هر دو نیمکره‌ی مغز خود استفاده کنید و قوه‌ی تخیل و شهود را توان تحلیل و منطق‌سازی درهم‌آمیزید.

چگونه با به کارگیری نقشه‌های ذهنی سخنرانی خود را آماده کنیم
مراحل آفرینش نقشه‌ی ذهنی هنگامی که خود را برای ارائه‌ی یک سخنرانی آماده می‌کنید، در حقیقت همان روند نقشه‌پردازی ذهنی برای یادداشت‌برداری و برنامه‌ریزی است. ابتدا باید اجزای اصلی موضوع خود را در نقشه‌ی ذهنی مشخص کنید و پس از با گنجانیدن تمام عناصر اصلی و افکار تداعی شده‌ی مربوط به آنها در نقشه‌ی خود، آن را کامل کنید.
کار خود را با تصمیم‌گیری در مورد هدف سخنرانی خود شروع کنید: می‌خواهید به چه هدفی برسید؟ سپس ببینید سخنرانی شما باید به چه شکلی ارائه شود، جنبه‌های نمایشی و بصری آن چگونه باید باشد و تجهیزات و نرم‌افزار مورد نیاز چه باید باشد – از پاورپوینت یا پوستر استفاده می‌کنید یا محصولات فروشی یا پیشنهادی خود را به نمایش در می‌آورید. در ضمن به این نکته دقت کنید که سخنرانی شما چه رسمی باشد و چه غیررسمی، باید براساس میزان شناختی که از مخاطبان خود دارید، بهترین روش صحبت و ارائه‌ی ایده‌های خود را به منظور تأثیرگذاری بر آنها انتخاب کنید. در مورد ساختار سخنرانی خود و ترتیب طرح ایده‌هایتان فکر کنید. با در نظر گرفتن این نکات که یک نقشه‌پردازی کامل و اصولی، روند سخنرانی به روشنی در ذهن شما مشخص می‌شود و از آمادگی خود برای انجام سخنرانی مطمئن می‌شوید.
استفاده از نقشه‌ی ذهنی برای آماده کردن سخنرانی این مزیت را دارد که شاخه‌های گسترش یافته‌ی ایده‌ها، مدام افکار تازه‌ای را به ذهن شما می‌آورد و در همان حال به دلیل وجود واژه‌های کلیدی و تصاویر، مطمئن هستید که هیچ یک تاز نکات اساسی را از قلم نینداخته‌اید.
به این ترتیب، نقشه‌ی ذهنی ابزاری حساب‌شده و مناسب برای این منظور است. آشکارترین مزیت آن این است که تمام نکات در یک صفحه گرد آمده است و می‌توان پیشاپیش و بدون نیاز به عوض کردن صفحه، مخاطبان را در جریان ساختار و نکات کلیدی سخنرانی خود قرار داد. در روش به‌کارگیری یادداشت‌های خطی ممکن است با پایان یافتن نکات نوشته شده، شما هم به سادگی صحبت‌های خود را به پایان برسانید، در حالی که هنوز مفاهیم مورد نظر شما بیان نشده‌اند و در حقیقت به نظر می‌رسد کمبود زمان شما را وادار به توقف نموده است. اما در روش سخنرانی با کمک نقشه‌ی ذهنی از این خطر عبور خواهید کرد.
واژه‌های کلیدی همچون موتوری محرک، ایده‌های گوناگون مرتبط با یکدیگر را در ذهن ‌زنده می‌کنند تا سخنران به جای بیان خشک واقعیت‌ها از روی تاریخ یا نکته‌هایشماره گذاری شده، با تسلط کامل بر موضوع صحبت، اهداف خود را بیان کند. اگر سخنران درک کاملی از موضوع سخنرانی خود نداشته باشید، روش استفاده از یادداشت خطی اوضاع را بدتر می‌کند. نقشه‌ی ذهنی در ارائه‌ی یک سخنرانی همانند سکانی است که امکان پیشرفت رفتن تا عمق موضوع را فراهم می‌سازد.

پیاده کردن نقشه روی کاغذ
مانند سایر نقشه‌های‌ذهنی کار را با تصویر مرکزی یا واژه‌ی کلیدی بیانگر موضوع سخنرانی خود آغاز کنید. با آزاد گذاشتن فکر خود اجازه دهید ایده‌های گوناگون از تصویر مرکزی به اطراف ساطع شوند و شاخه‌های اصلی را پدید بیاورند. سپس می‌توانید از میان آنها « ایده‌های اصلی نظم دهنده‌ی» خود را انتخاب کنید. بگذارید ذهنتان آزادانه حرکت کند و اطلاعات و نکات مورد نظرتان را در قسمت‌های مناسب نقشه وارد کنید. همان گونه که پیش‌تر دیده‌اید، تعداد شاخه‌های گسترش یافته از ایده‌های اصلی هیچ محدودیتی ندارد.
در این مرحله باید با سرعت تمام بنویسید و از قسمت یا موضوعاتی که در مورد آنها با اشکالی روبرو هستید، عبور کنید. به این ترتیب به تسلسل بیشتر افکار دامن ‌زده‌اید و البته کمی بعد می‌توانید به زمینه‌های مشکل باز‌گردید.
اگر ناگهان به مانع ذهنی برخورد کردید، کشیدن نقشه‌ی ذهنی دوم به شما کمک خواهد کرد. در بسیاری از موارد تنها کشیدن تصویر مرکزی ذهن را دوباره پیرامون موضوع اصلی به کار می‌اندازد. اگر بار دیگر به مانع برخورد کردید، از تصاویر و واژه‌های کلیدی شاخه‌های بیشتری به بیرون امتداد دهید تا مغزتان به دلیل گرایش طبیعی به کامل‌سازی، با تصاویر و کلمه‌های تازه این شاخه‌ها را پر کند.
به یاد داشته باشید ظرفیت تداعی مغز نامحدود است و بگذارید تمام افکار، به ویژه آنها که به نظر بی‌معنی می‌رسند، به جریان بیافتند. به محض آنکه درک کنید موانع ذهنی در حقیقت زاییده‌ی ناتوانی مغز شما در ایجاد ارتباط نیستند و تنها از عدم درک روشن کارکرد مغز و ترسی نهفته از شکست خوردن ناشی می‌شود، این موانع ناپدید خواهند شد. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها در محیط کار، ترس از شکست در سخنرانی است.
دوباره به نقشه‌ی ذهنی فوری خود نگاهی بیندازید؛ شاخه‌های اصلی و فرعی را ساماندهی کنید؛ با افزودن نشانه‌ها، رنگ‌ها و علامتگذاری محل مورد نظر خود را برای نمایش اسلاید یا فیلم ویدیویی و یا نشان دادن ارجاع متقاطع و یا مثال مشخص نمایید.
حال به ترتیبی که مایل هستید بر اساس آن، مطالب شاخه‌های اصلی بیان شوند، این شاخه‌ها را شماره‌گذاری کنید.
دست آخر، مقدار زمان مناسب برای صحبت کردن در مورد هر یک از شاخه‌ها را تعیین کنید. با توجه به اینکه صحبت در مورد هر یک از واژه‌های کلیدی دست کم یک دقیقه وقت خواهد گرفت، برای ارائه‌ی یک ساعت سخنرانی بهتر است تعداد واژه‌ها یا تصاویر کلیدی نقشه‌ی خود را به حدود ۳۵ عدد محدود کنید.
اکنون می‌توانید در صورت تمایل از روی نقشه‌ی پیش‌نویس، نسخه‌ای ویرایش یافته و اصلاح شده برای سخنرانی خود تهیه کنید. با تکرار مراحل بازآفرینی نقشه، حافظه‌ی شما تقویت خواهد شد و در طول سخنرانی با دقت بیشتری پیش خواهد رفت.
یک نقشهی ذهنی خوش‌ساخت باید تمام تقسیمات فرعی سخنرانی،نکات کلیدی و مسیر ارتباط آنها را با یکدیگر در بر بگیرد. در این صورت تمام کاری که باید بکنید پیروی از غریزه‌تان است.

آنچه مخاطبان درک می‌کنند – نیروی حافظ در حین یادگیری
اگر می‌خواهید مطالب شما برای مخاطبان جالب باشد، بد نیست کمی هم درباره نیروی حافظ در حال یادگیری (شنیدن) بدانید. به هر حال شما می‌خواهید شنوندگان گفته‌های شما را به خاطر بسپارند، بنابراین دانستن چیزهایی در مورد ماهیت حافظ برای شما بی‌نهایت مفید خواهد بود.
از عبارت « حافظ در حین یادگیری» برای توضیح آنچه که از طریق حواس خود جذب می‌کنیم و آنچه به واقع در حافظه‌ی ما « ثبت» می‌شود، استفاده می‌کنند. مخاطبان در حین سخنرانی شما در حال یادگیری هستند و حافظه آنها در ابتدا و انتهای صحبت‌های شما بهتر کار می‌کند و در وسط سخنرانی دچار افت می‌گردد و کمتر می‌تواند مطالب را حفظ کند. آنها همچنین بخش‌هایی از سخنرانی را که در نظرشان آشکار و معلوم است و هر بخشی را که در ارتباط با سایر مطالب و یا اطلاعات درونی خود شما است، به خاطر می‌سپارند.


در این نمودار، الگوهایی که در «حافظه‌ی یادگیری» پدید می‌آیند، به خوبی قابل مشاهده هستند و اثر فُن رستورف را که حالتی در به یادسپاری مطالب است، نشان می‌دهند. این اثر به نام کاشف آن خوانده می‌شود که روان‌شناسی بود به نام هدویک فُن رستورف. اگر این نمودار را به شکل یک سخنرانی فرض کنید، می‌بینید که حافظ در ابتدا و انتهای آن به بالاترین میزان خود رسیده است. وضعیت ابتدایی به نام « اثر اولیه» و وضعیت انتهایی به نام « اثر پایانی» شناخته می‌شود.
منحنی حافظ در حین یادگیری نشان می‌دهد در وسط فرایند یادگیری (در اینجا همان سخنرانی شما) با افت روبرو هستیم. به طور عمده در وسط سخنرانی، تنها جزئیاتی که به روشنی در یاد می‌مانند مطالب جالب و برجسته یا عناصری هستند که به نوعی با سایر مطالب ارائه شده در ابتدا یا انتهای سخنرانی مرتبط هستند. اغلب اوقات جزئیات به کمک تخیلات برجسته می‌شوند.
روش دیگر برای کمک به حافظه تداعی یا همان ایجاد پیوند میان یک موضوع با موضوعی دیگر در طول سخنرانی و یا با خود مخاطبان است. هر اندازه این نکات تداعی‌کننده بیشتر تکرار شوند، مخاطبان بهتر می‌توانند آنها را به خاطر بسپارند. با در نظر گرفتن این موضوع، برای نمونه در مقدمه‌ی سخنرانی که از مزیت « اثر اولیه» برخوردار هستید، ارتباط اصلی نه میان شما و اطلاعات، بلکه میان مخاطب و اطلاعات است. در این شرایط، نمایش یک نقشه‌ی ذهنی یا تصویری دیگر برروی پرده، گفتن یک لطیفه یا به میان آوردن پای شنوندگان به هر طریق ممکن، بی‌درنگ توجه آنان را جلب خواهد کرد.
به همین شکل چنانچه می‌خواهید در پایان سخنرانی خود جمع‌بندی تأثیرگذاری‌ ارائه دهید، با گفتن «‌حرف‌های من تمام شد، متشکرم» به صحبت خود خاتمه ندهید. در عوض از تکرار، تکرار، تکرار که ابزار تقویت حافظه است، کمک بگیرید تا مغز شنوندگان بهتر بتواند گفته‌های شما را به خاطر بسپارد. اگر سخنرانی خود را بدون بهره‌گیری از « اثر پایانی» به آخر برسانید، بخش عظیم و مهمی از سخنرانی شما به سادگی فراموش خواهد شد.
همان‌گونه که در مقدمه‌ی صحبت، طراحی کلی از مطالب را در اختیار شنوندگان می‌گذارید، در خاتمه نیز یک بار دیگر تمام نکات مهم را دوباره بیان کنید. نتیجه‌گیری پرقدرتی ارائه دهید که تمام محورهای اصلی سخنان شما را در بر بگیرد. این کار باید در نهایت نوآوری صورت گیرد – به طور مثال با گفتن داستانی در پایان بحث، گفتگوی دوجانبه با مخاطبان و یا ارائه‌ی راه‌حل معما یا چیستانی که در وسط صحبت‌ها طرح کرده بودید.
اکنون نقشه‌ی ذهنی سخنرانی شما باید نمایانگر منحنی حافظ در حین یادگیری باشد و هر آنچه را که مایل هستید مخاطبان شما دریافت کرده باشند، اعم از اطلاعات، انگیزه، لذت و شادی، همه را در بربگیرد. در ضمن به یاد داشته باشید از اثر پایانی بهره‌ی کامل ببرید تا مطمئن شوید شنوندگان مطالب اساسی گفته‌های شما را تا مدت‌ها بعد از پایان سخنرانی به خاطر خواهند داشت.
یکی از عوامل مهم حافظ توجه مخاطبان در مدت سخنرانی تنظیم وقت است. صحبت‌های خود را کوتاه کنید؛ می‌توان بسیاری از اطلاعات و جزئیاتی را که در طی یک سخنرانی طولانی ارائه می‌شوند، در این جلسه‌ی پرسش و پاسخ مطرح نمود. در ابتدای صحبت از حضار بخواهید در صورت نیاز به توضیح بیشتر، حاضر هستید در پایان سخنرانی به سؤالات آنان پاسخ دهید و به این ترتیب مدت سخنرانی خود را کوتاه‌تر کنید.
سخنرانی خود را با نقشه‌ی‌ ذهنی کامل کنید
یکی از عوامل مهم در سخنرانی کردن، درک کارکرد مغز و حافظه در ذهن شنوندگان است. نقشه‌ی ذهنی یک ابزار کمک به یادآوری هم برای شما و هم برای شنوندگان است؛ به طور مثال، یکی از امتیازهای مهم نقشه‌ی‌ذهنی این است که در طول سخنرانی می‌توانید بارها آن را روی پرده در معرض دید همگان بگذارید. ظاهر متنوع و رنگارنگ آن محرک حافظ است و ذهن حضار را به سمت آنچه بیان می‌کنید، هدایت می‌کند.

به یاد داشته باشید که طرز کار نقشه‌های ذهنی درست همانند مغز است: با کمک تصویر و تداعی؛ و به دلیل همین ماهیت مشابه است که به حافظه کمک می‌کند. بنابراین زمانی که در حال نقشه‌پردازی سخنرانی خود هستید، آن را در مغز خود حک می‌کنید و به یاد سپاری در همان هنگام در ضمیر نیمه آگاه صورت می‌گیرد. در نتیجه اغلب اوقات می‌بینید که نیازی ندارید به ورقه‌ی تکمیل‌شده‌ی پیش رویتان نگاه کنید، زیرا همه‌ی محتوای آن را در سر خود دارید.

منبع نوشته:imindmap.com

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *